có những điều không nói ra, chỉ ghi lại...
pn

Hiển thị các bài đăng có nhãn nguyễn đức tùng. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn nguyễn đức tùng. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Tư, tháng 6 25, 2025

Người Đi Chân Đất




1.

Đó là về bàn chân. Đó là cách bàn chân đặt xuống.
Đó là về cách bàn chân uống sương trên cỏ.
Đó là nhịp điệu. Bước đi. Bước đi nghi ngại. Đi trong sợ hãi.
Đi trong tỉnh thức. Đi trong lương tri bị vây khổn.
Đó là về ác mộng giữa hai bờ sinh diệt. Đó là trống rỗng. Buông bỏ.
Đó là về bàn chân tự mình giải thoát. Đó là ý thức tự mình bước đi.

Thứ Bảy, tháng 3 23, 2024

Mộc Tinh


Photo by Tung Nguyen, 14. 2. 24

Ngôi sao mà bạn ngắm từ trên đường phố Luân Đôn khác với ngôi sao mà bạn ngắm ở một làng quê bên sông Thạch Hãn, phía sau chuồng gà, giữa những bụi rau răm.

Thứ Tư, tháng 9 13, 2023

Mùa dâu chín




Mùa hè đi hái dâu. Đó là một trong những công việc đầu tiên của tôi ở Canada. Nông trại bạt ngàn chạy từ xa lộ vào chân núi, dọc khe suối, nơi những con hươu xuống uống nước. Đi dọc khe xanh biếc, chảy róc rách giữa những bụi cúc, bạn hy vọng không gặp phải những con báo hoa cũng hay xuống đó. Ngày dài, mặt trời lên sớm, đất ngùn ngụt bốc hơi. Thức năm giờ sáng, lên xe buýt chở hai ba chục mạng, hầu hết dân mới đến, da vàng đen trắng đủ loại, trẻ con, người già, chạy hơn một giờ lên nông trại phía Bắc. Đến nơi, bảy giờ, bắt tay vào việc. Làm túi bụi đến trưa, nghỉ ăn một lúc làm tiếp đến bảy giờ chiều, mặt trời lặn. Bạn mang dâu đến cân, nhận tiền, lên xe về. Làm việc như thế hai hay ba tháng, đủ tiền trả học phí, có tiền mua quà gởi về quê. Thời đó các bạn tôi nhiều người ra đi không nghĩ đến học hành, không nghĩ đến lập gia đình, chỉ lo dành dụm tháng tháng gởi về Việt Nam. Có người giỏi, hái mỗi ngày mấy chục cân, đôi khi cả trăm. Trong ruộng dâu có loài chim lạ, hót hay như chim vành khuyên, có loại lớn với chiếc mỏ dài như đại bàng, thỉnh thoảng có những bầy ong bay qua rào rào. Có người nhìn thấy gấu.

Thứ Sáu, tháng 4 14, 2023

Khói Bếp trên Sông




Hai đứa trẻ thức dậy trước cổng chùa, nhìn xuống sông. Mặt trời chưa mọc, sương mù trôi dày trên mặt nước, bãi cát vắng người. Chúng sẽ đi xuống đó, qua sông về nhà, mẹ chúng sẽ chờ ở cửa, la mắng vài câu cho có lệ rồi vuốt tóc ôm vào lòng. Năm ấy tôi năm tuổi, người anh lớn hơn hai tuổi, ngày lễ tết dẫn nhau qua đò lên thị xã, hai đứa trẻ lang thang giữa đám đông rướn cổ coi diễu hành, tranh với những đứa trẻ khác nhặt nắp chai, đồ chơi trẻ con, lạc vào rừng người, may mà còn nắm tay nhau. Nhìn qua bên kia sông mặt trời đã lặn, đò ngang đưa chuyến cuối cùng, người lái đò đã gác mái chèo, kéo dây buộc vào bãi cát, lững thững đi lên quán rượu sau bụi tre la ngà.

Thứ Hai, tháng 2 06, 2023

Để mặc cho đời




Khi Peter đã mang xong hành lý của cô lên xe lửa, dường như anh muốn bước ra xa. Nhưng không phải bỏ đi. Anh giải thích với cô rằng anh hơi khó chịu vì đoàn tàu sắp rục rịch chuyển bánh. Đứng trên sân ga nhìn lên cửa sổ toa tàu của họ, anh vẫy tay. Mỉm cười, vẫy tay. Nụ cười dành cho bé Katy rộng mở, tỏa nắng, như thể anh tin, không chút nghi ngờ, rằng con gái của anh luôn kỳ diệu đối với mình, cũng như anh với nó, như thế mãi. Nụ cười dành cho vợ đầy hy vọng và tin tưởng, với vẻ xác định mạnh mẽ. Đôi khi có những việc không thể nói thành lời, chẳng bao giờ nói được. Nếu Greta có lần nào nhắc đến điều ấy, anh sẽ nói, Đừng có điên. Và cô sẽ đồng ý với anh ngay, nghĩ thật không tự nhiên đối với những người gặp nhau hằng ngày, mọi lúc, mà còn đi giải thích dài dòng về mấy chuyện lặt vặt.

Thứ Tư, tháng 9 14, 2022

Muối Ớt Tây Ninh



Mùa hè, tôi cùng người em họ đi xe Honda băng qua những nương rẫy trồng mía có nhà máy đường gần đó, ruồi bay quanh những đống mía khô rào rào như mây đen khi trời sắp mưa. Nhưng ở đây nhiều ngày không mưa. Cuối ruộng mía có một căn nhà gỗ, khang trang hơn những căn nhà khác của xóm dân kinh tế mới. Năm đó tôi còn trẻ, học đại học, không nghề ngỗng gì, mùa hè vào rẫy chơi, đi với đứa em họ mà tôi thân thiết từ nhỏ, làm nghề y tá chích dạo, thỉnh thoảng giúp việc cho chú ấy, cuộc sống vui vẻ, không thiếu thốn như ở thành phố. Hãy tưởng tượng một cánh đồng trải dài dọc khe suối, quanh dốc đồi, cỏ lau trắng xóa, những người công nhân làm mía, làm nhà máy đường, tưởng tượng tiếng đàn ghi ta của họ khi đêm xuống, bên đống lửa. Tôi và người em đến căn nhà ấy, chỗ ở của người chủ cánh đồng, một người dân Sài Gòn cũ bán hết sản nghiệp lên vùng kinh tế mới, trồng mía cung cấp cho nhà máy đường cấp huyện. Hạn hán và sâu rầy là hai nỗi lo của người trồng mía, năm ấy họ có đủ cả hai.

Thứ Năm, tháng 3 03, 2022

Người Đánh Máy Chữ



Cô ngồi trước ba máy đánh chữ. Cái trước mặt màu kem đã sờn, hai cái xanh ngọc hai bên còn mới. Bàn làm việc hướng vào vách, bên phải là cửa sổ nhìn ra con đường tráng xi-măng gần bến đò. Tôi hay đứng ngoài hiên tránh mưa nhìn vào, máy chữ chạy rì rào, cô nghiêng nửa mặt có chấm tàn nhang tím. Chỗ làm việc là góc thừa ra của tiệm thuốc Nguyệt Quế Đường, vừa vặn đặt cái bàn, cái ghế, phía trong là kệ sắt đầy giấy tờ. Tôi ngắm những tờ giấy carbon đen sẫm trong mùi cam thảo, quế, táo tàu bay qua. Cô nói giọng Hà Nội, khoảng bốn mươi, gầy mảnh mai, tóc búi lên, mặt khô khan nhưng hiền, ít nói vì bận việc, một cái lông nhím vàng hổ phách trong suốt kẹp xuyên qua búi tóc. Cô mặc áo dài màu xanh bông lý, màu mận chín, ngón tay dài, lưng bàn tay những đường gân nổi lên như tay đàn ông, không nhẫn. Khi đã quen, cô gọi tôi vào chơi, nhờ việc vặt, phần thưởng là tờ giấy carbon dùng nhiều lần đã bạc nhưng tôi quý lắm, ôi những tờ giấy carbon tôi dùng để đồ những hình vẽ thật đẹp làm tụi bạn lác mắt. 

Thứ Hai, tháng 2 21, 2022

Quán Hớt Tóc




Quán hớt tóc là nơi bọn thanh niên trong làng tụ tập tán dóc, bàn chuyện chiến tranh hòa bình, các nhân vật Xuân thu Chiến quốc, chuyện cô nào sắp lấy chồng, phim cao bồi Viễn Tây, mùa khoai mùa lúa, chuyện đi quân dịch, vui buồn thi cử. Khi tôi còn bé, mỗi tháng phải trình diện quán ấy một lần, lệnh của ba tôi. Ông rất ghét bọn con trai để tóc dài, mà chẳng cứ gì ông, người lớn, thầy cô giáo của tôi, đều thế. Tôi lò dò bước vào quán, vách đất trộn phân trâu quét vôi trắng mái tranh có dàn mướp bò qua, nhìn quanh tìm chỗ ngồi, dỏng tai nghe chuyện khách, dân cày cấy, học sinh, viên chức.

Thứ Sáu, tháng 8 20, 2021

Bài thơ Afghanistan



Tôi ngồi trước màn hình ti vi nhấp nháy
Nhìn khuôn mặt mệt mỏi của tổng thống Joe Biden
Tuyên bố về Afghanistan, rút quân, sự tháo chạy
Cuộc chiến tranh đã kéo dài quá lâu, nhiều người chết, nước Mỹ đã kiệt sức
Chúng ta không thể tiếp tục chiến đấu ở nơi người dân không muốn chiến đấu cho đất nước họ, ông nói
Giọng bực tức, khuôn mặt u tối, của một người thất bại
Tôi thấy lòng không dưng buồn rũ

Thứ Hai, tháng 6 07, 2021

Vô cùng dịu dàng hoàn toàn nguy hiểm



Có người nhìn thấy cô ta leo qua thành cầu, bước theo tay vịn đi lần ra xa. Đây là cây cầu bắc qua khe núi, rất xa mặt nước, có sáu tuyến đường, hai bên có đường dành cho người đi bộ, xe đạp, thành cầu khá cao, ở giữa những nhịp cầu chỗ dây cáp treo có thêm những ô nhỏ nhô ra ngoài, có lẽ để cho nhân viên tu sửa làm việc. Bốn giờ chiều ngày thứ sáu, giờ tấp nập nhất của thành phố. Người đàn bà mặc áo len màu xanh dương, quần jean xám trắng, đi giày thể thao, tóc quấn cao. Cô ta đang chập chờn leo tới sát mép cái ô nhỏ, chồm người ra cúi xuống, hai tay đeo chặt dây cáp, một chân gác lên chuẩn bị leo qua tay vịn cuối cùng. Đoạn này sông vừa ra khỏi núi, chảy như thác trút nước xuống réo ầm ầm, rồi khi qua khỏi cầu gặp vực sâu đột ngột trở nên im lặng. Xe cộ chớp đèn ra hiệu cho nhau, những người đi bộ dừng lại mỗi lúc một đông nhưng không ai dám đi thêm bước nữa. Cô ta xua tay ra dấu cho mọi người không được bước qua thành cầu, những người lái xe chạy chậm lại, tò mò, kinh ngạc. Một người đàn ông tìm cách trò chuyện với cô trong khi chờ cảnh sát tới. Một người nào khác đã kịp gọi cảnh sát. Họ đang trên đường chạy tới, nhưng di chuyển chậm chạp vì chiều thứ sáu xe cộ quá đông. Trong những phút ngắn ngủi này, trước cái chết, đây là cuộc đối thoại giữa người đàn ông và người phụ nữ đứng trên cầu.

Chủ Nhật, tháng 3 07, 2021

Xập xòe én liệng



Năm đó anh ngoài hai mươi tuổi. Buổi chiều tháng giêng chạy xe honda từ Xuân lộc về Sài gòn, sau khi đi thăm một người em ở đó, gặp mưa mau sấm chớp, mưa trái mùa, xuất hiện khi đã vào mùa khô là do bão xa đâu đó, mỗi cơn bão gây mưa kéo dài hai ba ngày. Đoạn đường miền Đông có nhiều khúc thật đẹp, bạn nhớ không?

Thứ Năm, tháng 12 24, 2020

Trăng Màu Mận Chín


Hình minh hoạ, Phil Walter/Getty Images

Năm ấy cô mười tám tuổi, tốt nghiệp trung học, vừa thi xong kỳ thi tuyển vào trường cao đẳng. Cô mới đến Canada năm năm, từ trại tị nạn. Cô đến trường ban ngày, ban đêm làm việc ở McDonald's, đôi khi ở tiệm ăn khác. Cuối tuần cô đi lau dọn nhà cho cô giáo chủ nhiệm kiếm thêm tiền. Cô buồn ngủ suốt ngày. Những khi không đến trường, không làm việc, cô ngủ bù trong cái phòng nhỏ của mình, chật chội, ẩm, tối. Cửa sổ phòng cô nằm ngang mặt đất, nhìn ra thấy bụi cỏ xanh tốt, đôi khi một con dế dương râu nhìn cô chằm chặp. Nhưng cô nằm mơ những giấc mơ đẹp, ngoài cửa sổ hoa lê trắng, lựu đỏ, hoa anh đào hồng mọc lấm tấm. Cô thức dậy khi nghe tiếng chuột chạy. Nhà vắng, cô lục thức ăn nguội trong bếp, ngồi ăn một mình, xong thu dọn hành lý vào cái ba lô, như kiểu người ta đi hiking. Cô gặp ba cô ở cửa, ông vừa đi làm về. Đi đâu, con gái Suzanne? Con đi chơi với chúng bạn. Cô nói dối. Cô rất sợ ba cô, một người đàn ông hiền hậu nhưng nóng tính, sáu năm trong trại cải tạo biến ông thành một người khác, ít nói, rầu rĩ, cáu gắt. Ông cấm cô có bạn trai quá sớm, cấm đi chơi về khuya. Cô không bao giờ dám tâm sự với ông. Cô sẽ đi về Sakatoon bằng chuyến xe buýt đường dài, sẽ ở lại ba hay bốn đêm ở đó, trong nhà một đứa bạn gái. Để làm gì? Cô không biết rõ lắm. Cô có một giấc mộng, một kế hoạch làm giàu. Cô muốn các em cô được ở nhà sang trọng, mẹ cô không phải đi làm trong hãng may với bàn tay đau nhức, lẩy bẩy, tối nào cũng bắt cô xoa bóp. Trong khi ở đây mùa hè chim chóc hót líu lo, thì ở phía bắc Saskatchewan, trời trở lạnh. Chuyến xe buýt chạy đơn độc trên đường, về chiều tuyết bỗng xuống mịt mù, cô nhìn thấy trên ngọn đồi, dưới thung lũng, những con chó sói đầu tiên trong đời. Những con báo hoa. Mèo rừng. Những con coyotes. Những cánh đồng lúa mì đã gặt, đồng cỏ “hay” trồng cho ngựa ăn, loại cỏ cuộn thành bó tròn lăn trên mặt đất lấm tấm hạt tuyết trắng như hoa cúc. Liệu cô có thi hỏng kỳ thi vừa qua không.

Thứ Sáu, tháng 3 27, 2020

Người đàn bà trên bến sông



Mẹ tôi cần tìm mua một đứa trẻ làm con nuôi. Không phải cho bà, bà đã có nhiều con, trai gái đủ cả, mà cho cô em họ trên tỉnh, lấy chồng mười năm không con. Một lần mẹ tôi đến bến sông, dẫn tôi theo, có lẽ bà tin một thằng bé lên năm tuổi không thể biết gì về chuyện người lớn, và nếu có nhớ một lúc thì lớn lên cũng quên mất.

Thứ Năm, tháng 11 07, 2019

Gặp Một Người Gia Rai Ở Nữu Ước



Khi về già, bạn mắc bệnh mất trí nhớ, rồi mất phương hướng, sau đó mất ngôn ngữ. Nếu bạn sống thật lâu, như một ngọn núi, các chuẩn tắc đạo lý do con người đặt ra sẽ mất sau cùng.

Thứ Sáu, tháng 8 02, 2019

Cô dâu



Khi cô vừa ngồi yên vị trên ghế máy bay, hãng hàng không Korea Airline, sau một hồi chật vật đẩy cái túi xách bằng da lớn quá khổ mà mẹ cô tìm hết cách nhét các thứ vào, bắt cô mang rất nặng, sau khi đã phải năn nỉ nhân viên soát vé, lấy bớt đồ lỉnh kỉnh ra cho nhẹ, để được mang nó vào máy bay thay vì gởi ở khu vực hành lý, sau khi thắt dây lưng an toàn, đưa mắt lo lắng nhìn qua cửa sổ máy bay, mây lờ lững, ngay vào lúc ấy thôi thì mọi người, những bà dì, bà cô, chị em họ, nói chung là tất cả, đều đã có cảm giác rằng cô đã xuống đến phi trường Seattle, đã bước đi trên đường phố tráng lệ, đã lái một chiếc xe hơi bóng nhoáng sơn màu đỏ chói, đã nói tiếng Anh như gió, đã mua được một căn nhà sáu phòng ngủ trên đồi, và dĩ nhiên một người như thế thừa khả năng để bắt đầu gửi tiền về Việt Nam cho mẹ cô, cho mọi người.

Thứ Ba, tháng 4 30, 2019

Bài thơ tháng tư



Bài thơ tháng tư

Tháng Tư anh về Sài Gòn 
Đi tìm em trên đường Tự do 
Đồng khởi

Thứ Bảy, tháng 2 10, 2018

Nhà xưa có hoa mimosa vàng



Tôi gọi số điện thoại mới của chị mà cháu Thơ Thơ cho, báo tin bạn chị, họa sĩ Đinh Cường, vừa mất. Chị nhấc máy, im lặng. Tôi gác máy, gọi nữa, chị lại bắt máy. Tôi hỏi mấy câu Thơ Thơ dặn, chú phải nói rứa nói rứa mẹ cháu mới hiểu chú ạ. Chị vẫn không nói. Đầu kia, có tiếng u u như gió thổi qua đồng cỏ lạnh giá. Tôi cầm điện thoại, giữ lâu, giữa hai chị em chỉ có tiếng gió rì rào.

Thứ Tư, tháng 8 16, 2017

Thị trấn bạch dương

Nguyên tác: “Amundsen” (*)
trong tuyển tập Dear Life: Stories (Cuộc đời yêu dấu) 
(Alfred A. Knopf: 2012)





LTS: Tuy nhà văn Alice Munro đã đánh lạc hướng người dịch bằng cách cho nhân vật nữ – Vivien Hyde – đề cập đến khung cảnh trong truyện như được mượn từ một tiểu thuyết Nga, “Thị trấn Bạch Dương” thật ra làm người đọc liên tưởng đến Jane Eyre của Charlotte Bronte. Tại sao Jane Eyre, như truyện Lọ Lem, lại thu hút nhiều nhà văn từ nhiều truyền thống văn chương khác nhau? Trong một khía cạnh nào đó, truyện "Amundsen" của Alice Munro là một cách "dịch lại" Jane Eyre, tuy nhân vật bác sĩ Alister Fox (tên họ Fox có nghĩa là “cáo già”) trong truyện này thô bạo và khó hiểu hơn Rochester, cũng như Vivien Hyde chỉ mới là Jane Eyre ở "ngoài vỏ" (Hyde (hide) có nghĩa là làn da bọc bên ngoài xương cốt. Ở thời điểm trong truyện, cô giáo Vivien tuy thông minh nhưng chưa dám/chưa biết thực sự sống từ bên trong, mà chỉ biết sống qua sách vở, và để cho mình bị kéo theo hoàn cảnh và thế lực của một người đàn ông già dặn hơn. Thế giới lạnh lẽo mà cô bước vào là thế giới của đàn ông, mang tên một nhà thám hiểm Bắc và Nam Bán Cầu người Na uy tên là Roald Amundsen. Nhà văn Nguyễn Đức Tùng đã dịch tựa truyện rất hay là Thị trấn Bạch Dương — thế giới bạch hóa của nam giới, sự bạch hoá tàn ác như truyện Bạch hoá của Cung Tích Biền, hay màu trắng cá voi trong tiểu thuyết Moby Dick của văn hào Mỹ Herman Melville.



Thứ Năm, tháng 6 08, 2017

Buổi học cuối cùng



Tháng tư một ngàn chín trăm bảy mươi hai, mùa hè mùa gió cát, nhưng trên sân trường, không khí vẫn còn lạnh những sáng mai vào lớp sớm. Buổi học cuối cùng của tôi bắt đầu bằng giờ Văn, rồi đến giờ Sử, và kết thúc bằng hai giờ Toán, vốn là môn học chính. Bài giảng của thầy chấm dứt với một bài toán vẽ đường tiếp tuyến với đường tròn trên bảng đen. Trong mười lăm phút mà thầy cho, cả lớp ban toán không sao giải nổi bài này. Rất hiếm khi tôi gặp một bài toán khó, tự mình không giải được như lần đó. Trống trường tan học. Ra về lòng ấm ức. Tôi gặp thầy dạy toán ở cổng trường, đi chiếc Vespa màu xanh da trời nổi tiếng của thầy, ông cười cười bảo tôi lên xe để ông chở về nhà. Học sinh thời ấy đi học về được giáo sư nổi hứng chở trên yên sau là vinh dự lắm. Không hiểu sao hôm đó thầy có vẻ buồn buồn. Thầy dạy Văn và dạy Sử cũng buồn. Chợ búa vẫn đông đúc, nhưng xao xác loạn lạc. Bến đò tấp nập người đi người đến, tất bật vội vã. Tin chiến sự như một làn lửa bỏng thổi lại ngày một gần. Gio Linh, Dốc Miếu, Cồn Tiên, rồi Ðông Hà, Cửa Việt. Thế hệ chúng tôi mới lớn, những thằng con trai 16, 17 tuổi tâm hồn thơ mộng như những trang sách Tự Lực Văn Ðoàn, bồng bềnh như mây, lãng đãng như cúc, dại khờ như một bầy ngỗng trời qua sông mùa nước lũ, dù mắt nhìn bom đạn không còn là chuyện lạ lùng, lòng vẫn nghĩ rằng những ngày thơ tháng mộng của tuổi trẻ đẹp như thế sẽ chẳng có cách nào biến mất đi được. 

Thứ Sáu, tháng 5 12, 2017

Ngày dài trên đại lộ kinh hoàng



Trước khi sinh ra, tôi đã đi lại trên con đường này.

Hòa bình vãn hồi, dân tản cư trở về từ vùng chiến khu, dựng nhà, cày ruộng, xây trường, tấp nập buôn bán, khởi đầu cuộc sống mới lam lũ nhưng vui. Nhà đông con, mẹ tôi gánh hàng rong bán dọc quốc lộ Một cho đến ngày sinh nở. Lớn lên, tôi theo bà vào ra đoạn đường từ thị xã đến Diên Sanh thăm dì tôi lấy chồng ở Hải Lăng. Ngày hè, gió Lào miên man thổi, mẹ tôi dắt tay tôi một tay giữ chặt nón, hai mẹ con vừa đi vừa bị gió thổi bay trên đường. Thỉnh thoảng tiếng súng từng chặp dội về từ rừng, phía đường xe lửa bỏ không nhiều năm, khuất trong cỏ lau trắng xóa. Tiếng tiểu liên carbine giòn giã, CKC gióng một bắn tỉa, Garand chát chúa. Nhưng nhiều năm súng đạn đã trở thành quen thuộc, trong cái bóng đổ dài của chiến tranh, cỏ vẫn mọc, người ta vẫn phải sống, và nhiều khi sống hạnh phúc.