Khắc Da

Em làm bà quả phụ có hơi sớm. Chồng em chết khi em vừa thổi nến ăn mừng sinh nhật 21 chỉ hơn tuần. Đau răng mà chết? Hổng có đâu, bị ổng hơi bị già, hao tổn nguyên khí chớ bệnh hoạn gì cho cam. Chồng em thác, hưởng thọ ở tuổi 70, mọi người an ủi em: Tròn trịa quá, vậy là đẹp rồi, chuyến tàu suốt mang ảnh đi êm ru bà rù thì cũng mừng cho ảnh. Tía tui hả, nằm một chỗ dật dờ ăn có người đút, ỉa có người chùi đít thấy phát rầu. Nói em đừng cự nự, muốn chết hổng có dễ đâu nghen.

Mưa bay ngày Tết

Tranh Nguyễn Thanh Bình

O tròn như quả trứng gà. Không, o không tròn, o mỏng người ốm nhom. Ô thời đội mũ ơ thì thêm râu. O không có râu, dĩ nhiên. O không có mũ, o chỉ đội chiếc nón lá cũ chẳng đọc rõ bài thơ dấu che. O cắp cái bị lát lỏng lẻo, thứ hành trang nhẹ hẫng dù trước đó o run tay nhét vội vào hai bộ áo quần Mạ may cho.

Linh hồn lạc lối

Chân dung nhà văn Hồ Đình Nghiêm

Khi sang đây, thời gian đầu tôi xin được việc làm với đồng lương khá cao: Chùi rửa, thay bao rác, quét dọn vệ sinh trong một cao ốc có bốn tầng lầu. Từ chín giờ tối tới hai giờ sáng. Địa điểm khá xa, nằm giáp ranh với ngoại ô không đèn, hơi bất tiện. Cho dù người ta có thiết lập ra tuyến đường xe buýt chạy về khu tân lập kia thì tan tầm vào lúc hai giờ sáng, chẳng có ma nào còn láng cháng đi lại trên vùng đất vắng tẻ kia. Muốn cày bừa, tiên quyết bạn phải có xe để tự lái đi.

Hồ Đình Nghiêm cùng sự phát triển văn học Việt hải ngoại

Khi đọc, nghiền ngẫm Văn học Việt Nam ở hải ngoại từ sau 1975 đến nay, tôi thường (tạm) chia ra thành ba giai đoạn để tiện theo dõi, đánh giá. Có thể nói, giai đoạn đầu từ năm 1975 đến cuối 1979 như một sự chuyển tiếp của Văn học miền Nam ra vùng đất mới, với những nhà văn, nhà thơ tên tuổi: Võ Phiến, Mặc Đỗ, Du Tử Lê, Viên Linh, Thanh Nam, Túy Hồng…

Dây thun lỏng

Hồ Đình Nghiêm, tranh Đinh Cường

Long người Nam, từ Sài-Gòn ra trọ học, ở gần nhà và cùng lớp nên chúng tôi làm bạn với nhau. Lối ăn mặc, cách ăn tiêu có vẻ như con nhà khá giả. Hắn lỡ phạm một lỗi lầm nào đó, nên ra Huế, với hắn là bản án lưu đày mà gia đình đã tuyên xử, xuống tay. Thức ăn cay, mưa gió rả rích, phố xá nhỏ chật…, hắn có thể tìm ra cả vạn lý do để minh định lập trường: Không cảm tình với Huế.

Phố xưa nằm bệnh

Chân dung nhà văn Hồ Đình Nghiêm

Quà thưởng Tết phát hiện ra hàng giả, anh em công nhân viên đồng loạt mang trả lại. Tôi không thích gây căng thẳng, phản đối hò hét chửi rủa các thứ, tôi ôm quà im re đón xe đi về quê. Tôi chẳng mở lớp bao bì, trong đầu tôi lơ mơ hiện hình đối tượng để chuyển giao. Quê tôi nghèo đói lạc hậu muôn niên, cho dầu là hàng nhái họ cũng lấy làm hoan hỉ xuýt xoa khi được trao tay. Ừ, mang tiếng đi xa mần ăn, người về từ phố phường rậm rật, ba ngày tết phải biết móc hầu bao lì xì thứ gì đó, ngó cho được, cho nở mặt nở mày.

Đơn thân

Mùa này gió nhiều, siêng thổi. Nó đi lồng lộng giữa trời cao đất rộng rồi lòn lách giữa con lộ đầy xác lá. Gió làm cảnh sắc co rúm lại, đi nghênh ngang để vặt trụi những thứ đang cố sức bám víu, cần một nương náu, một tàn hơi mà Hạ bỏ sót đó đây. Không cứ là ngoại vật, dấu kín tận trong lòng cũng bị ảnh hưởng, một nỗi niềm se sắt vừa bị gió đánh động, hờn căm. Hình như Thu vẫn chướng thế, Thu làm người ta buồn vô cớ, chẳng mấy ai hân hoan. Thu là khúc dạo đầu ngắn, mở ra trường khúc mà Đông đang chuẩn bị đóng bộ, khởi động cả giàn giao hưởng buốt lạnh tiếng kèn đồng.

Cái bóng đen

Nói tới bóng đen, không thể không nhớ lại một câu chuyện cổ. Truyền thuyết chất đủ sự nông nổi, vụng dại, đầy kịch tính:

Hai vợ chồng có con mọn. Chồng mang họ Trương, vì lính thú phải đi trấn nhậm đồn xa. Vợ ở nhà đơn thân nuôi con dại, để dỗ dành con và làm nguôi nỗi nhớ chồng, mỗi tối thắp đèn lên, chỉ tay vào bóng chiếu trên vách: “Cha con kìa”. Lâu ngày, Trương được phép về thăm nhà, mừng vui gọi con lại nhưng đứa bé lắc đầu: “Không, phải đợi trời tối kia, khi ấy thì cha mới về”. Trương đau lòng nghĩ là vợ đã ngoại tình. Vợ chẳng tìm ra cách minh oan, lẳng lặng gạt lệ ra tới bên sông, trầm mình tự tử. Chiều xuống, đêm về, Trương thắp đèn lên. Nhìn bóng đen hắt vào vách nghe tiếng con reo vui: “Cha về rồi, đó mới đúng là cha”. Trương chợt hiểu, giật mình, nhưng đã muộn. Hối lỗi tìm ra bờ sông lập đàn chay mong giải oan cho vợ… Về sau vua Lê Thánh Tông hay chuyện đã hạ bút làm nên bài thơ trách cứ, cho khắc vào bia đá trước miếu vợ chàng Trương. Hai câu cuối là:

“Qua đây mới rõ nguồn cơn ấy

Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng”.

Hoa mùa Đông

Dù có tuyết hay không, ở chốn đây bao giờ hàn thử biểu cũng rơi xuống âm độ. Trừ 10 trừ 20 cũng chả lạ gì, như cơm bữa. Lạnh, chẳng ai chối cãi, nhưng không vì mùa màng kiểu đó khiến đảo lộn mọi sinh hoạt, người ta vẫn thức khuya dậy sớm dù quang cảnh ngoài trời đang đóng băng, đang cóng thân cùng tiếng gió rít.

Tử

Thiếu úy Tiến thuyên chuyển về Sư đoàn Một trong lúc mặt trận phiá Bắc ngày càng khốc liệt. Tình hình ở Quảng Trị mỗi lúc một xấu đi. Những chiếc trực thăng gia tăng phi vụ, và khi chúng trở về, tiếng phành phạch của cánh quạt như khuấy động sự trầm mặc của Thành nội Huế, chém vụn một mảng trời u ám cuối xuân, rồi rãi xuống quân y viện Nguyễn tri Phương ngút ngàn mùi tử khí. Những chiếc poncho gói xộc xệch từng thây người được lôi ra khỏi trực thăng, sắp hàng thứ lớp trên nền xi-măng còn đọng vũng cơn mưa rơi bất ngờ từ hôm qua.